ขุขันธ์ เมืองเก่า ชนทุกเผ่าสามัคคี บารมีพระแก้วเนรมิตวัดลำภูคู่หลวงพ่อโตวัดเขียน กระอูบ เกวียน ครุน้อย เครื่องจักสาน ปราสาทโบราณเป็นศรี ประเพณีแซนโฎนตา...ต้นไม้จะอยู่ได้ก็เพราะราก ชาติจะอยู่ได้ก็เพราะวัฒนธรรม การทำลายต้นไม้ ง่ายที่สุด คือทำลายที่ราก การทำลายชาติไม่ยาก ถ้าทำลายวัฒนธรรม...ไร้รากเหง้า วิถีชีวิต และจิตวิญญาณ ไร้เรา...

วันเสาร์ที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2560

ประเพณีตางๆ ในรอบ 12 เดือนของชาวอีสาน เมื่อปี พ.ศ. 2439

           ขุนมหาวิไชย หรือหลวงผดุงแควนประจันต (จันทร อุตตรนคร) เปนชาวอุบลราชธานี บวชเปนสามเณรเขามาเรียนพระปริยัติธรรมที่กรุงเทพฯ อุปสมบทเปนพระภิกษุอยูหลายพรรษา จึงลาสึกขาบทออกรับราชการในกระทรวงธรรมการ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลาเจาอยูหัว ไดเปนขุนบรรหารวรอรรถ แลวยายมาอยูในกระทรวงมหาดไทย ไดเปนขุนมหาวิไชย ตอมาจึงออกไปรับราชการหัวเมือง แลวไดเปนหลวงผดุงแควนประจันต และเปนนายอําเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี บทความที่ขุนมหาวิไชยเขียนสวนใหญจึงอยูในชวงที่รับราชการในกระทรวงมหาดไทย

          บทความเรื่อง “ลัทธิธรรมเนียมคนชาติลาว” ขุนมหาวิไชยไดเลาถึงลัทธิธรรมเนียมของคนคนชาติลาวชาวตะวันออก หรือบริเวณอีสาน โดยไดใหเหตุผลของการเขียนเรื่องดังกลาววา


“เปนสิ่งที่เราทานทั้งหลายควรรูไว พอเปนทางดําริในการงานทั้งปวงตอไปดวย”

          บทความนี้ไดกลาวถึงประเพณีตางๆ ในรอบ 12 เดือนของชาวอีสาน คือ การสรงน้ําพระพุทธรูป(เดือน 5), การเลนนักขัตฤกษสงกรานต(เดือน 5), เดือน 6-8 ประกอบดวยการทําบุญบั้งไฟ, การบวชนาค, การหดน้ําพระ (การสรงน้ําพระสงฆ), การขับแอวโอโลมสาว, การบุญเขา(ขาว)ประดับดิน (สลากภัตร) (เดือน 9), การทําบุญขาวสาก (เดือน 10), การทําบุญจุดประทีป (เดือน 11),การทําบุญปราสาทผึ้ง (เดือน 11), การทําบุญคูนลาน (ทําขวัญขาว) (เดือน 12), วาดวยพระสงฆอยูปริวาศกรรม (เดือน 1-2), บุญขาวจี่ (เดือน 3-4), และจบดวยการบรรยายคํานามที่ใชเรียกพระสงฆ์

         แมวา ขุนมหาวิไชย จะเปนชาวอุบลราชธานีโดยกําเนิด แตการที่เขามาศึกษาในกรุงเทพฯ ตั้งแตเด็ก รวมไปถึงการรับราชการในกระทรวงธรรมการ และมหาดไทยตามลําดับ ยอมมีสวนที่หลอหลอมใหความคิด และโลกทัศนของขุนมหาวิไชยมีความคิดแบบกรุงเทพฯ ไปดวย จึงไมแปลกที่ปรากฏขอความแสดงออกถึงทัศนะที่ใชกรุงเทพฯ เปนบรรทัดฐานความการเปรียบเทียบกับประเพณีในทองถิ่นที่ไดพบเห็น

ขอบคุณที่มา :
กรมศิลปากร. “คํานํา,” ใน เรื่องลัทธิธรรมเนียมตางๆ ภาคที่ 1 ลัทธิธรรมเนียมราษฎรภาคอีศาน.พิมพครั้งที่ 2.พระนคร:โรงพิมพทรงธรรม, 2480.หนา ข.

ขุนมหาวิไชย. “ลัทธิธรรมเนียมคนชาติลาว” .วชิรญาณ ตอนที่ 23 (เดือนสิงหาคม ร.ศ. 115 (พ.ศ. 2439)): 2302.

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

นายขวัญชัย ไชยโพธิ์ ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ โทร.089-7202420
นายสุเพียร คำวงศ์ เลขานุการ/ประชาสัมพันธ์ สภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ โทร. 098-5869569
สนับสนุนเวปไซต์ โดย...
เที่ยวนครวัด-นครธม ประหยัดและปลอดภัย
สนใจติดต่อโทร. 098-5869569

โรงแรมระนารีสอร์ท - RANA RESORT HOTEL
ถนน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 220 ตำบล ดองกำเม็ด
อำเภอ ขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 879658050

ระเบียงน้ำรีสอร์ท - RABIANG NAM RESORT
ตำบล ดองกำเม็ด อำเภอ ขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 45671763

บ้านสวนศรีสุภาพ - BAN SUAN SI SUPHAP
ตำบล ห้วยเหนือ อำเภอ ขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 45671666

โรงแรมตั้งใจรีสอร์ท - TANG CHAI RESORT
ถนน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 220 ตำบล หนองฉลอง
อำเภอ ขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66)