มหาเวสสันดรชาดก เป็นชาดกที่สำคัญและยิ่งใหญ่ที่สุดในพระพุทธศาสนา ว่าด้วยพระชาติสุดท้ายของพระโพธิสัตว์ที่ทรงบำเพ็ญทานบารมี โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 13 กัณฑ์ เพื่อใช้สำหรับการเทศน์มหาชาติ สรุปใจความสำคัญได้ดังนี้ครับ: [ 1 , 2 , 3 ]
- กัณฑ์ทศพร (19 พระคาถา): พระอินทร์ประทานพร 10 ประการแก่พระนางผุสดี ก่อนจะลงมาจุติเป็นพระราชมารดาของพระเวสสันดร
- กัณฑ์หิมพานต์ (134 พระคาถา): พระเวสสันดรประทานช้างปัจจัยนาคคู่บ้านคู่เมืองแก่ชาวเมืองกลิงคราษฎร์ ทำให้ชาวเมืองสีพีไม่พอใจ ทูลขอให้พระเจ้าสญชัยเนรเทศพระองค์ออกจากเมือง
- กัณฑ์ทานกัณฑ์ (209 พระคาถา): พระเวสสันดรทรงบริจาค "สัตตสดกมหาทาน" (ทาน 7 สิ่ง สิ่งละ 700) ก่อนเสด็จออกจากเมือง พร้อมด้วยพระนางมัทรี พระชาลี และพระกัณหา
- กัณฑ์วนปเวสน์ (57 พระคาถา): สองกษัตริย์และพระโอรสธิดาเดินทางผ่านดงไม้เข้าสู่ป่าหิมพานต์ โดยมีเทวดาแปลงกายช่วยนำทาง จนถึงเขาวงกต
- กัณฑ์ชูชก (79 พระคาถา): ชูชกพราหมณ์ขอทานผู้เดินทางมาขอลูก ได้รับคำแนะนำจากพราหมณ์เจตบุตรและเดินทางไปถึงอาศรมของพระอัจจุตฤาษี
- กัณฑ์จุลพน (35 พระคาถา): ชูชกลวงถามทางจากพราหมณ์เจตบุตร ผ่านดงต่างๆ เข้าไปจนถึงเขาวงกต
- กัณฑ์มหาพน (134 พระคาถา): ชูชกเดินทางถึงศาลาอาศรมของพระเวสสันดร ขณะที่พระนางมัทรีเสด็จไปหาผลไม้ในป่า
- กัณฑ์กุมาร (101 พระคาถา): พระเวสสันดรทรงประทานพระชาลีและพระกัณหาให้แก่ชูชก แต่ชูชกกลับทุบตีเด็กๆ ต่อหน้าพระพักตร์ พระเวสสันดรทรงข่มพระทัยไว้
- กัณฑ์มัทรี (90 พระคาถา): พระนางมัทรีเสด็จกลับจากหาผลไม้ด้วยความยากลำบาก พบลางร้าย และเมื่อทราบว่าลูกทั้งสองถูกประทานให้ชูชกไปก็สลบไป
- กัณฑ์สักกบรรพ (43 พระคาถา): พระอินทร์แปลงกายเป็นพราหมณ์มาทูลขอพระนางมัทรี พระเวสสันดรจึงทรงบริจาคพระนางให้ จากนั้นพระอินทร์จึงฝากฝังนางไว้และเสด็จกลับสวรรค์
- กัณฑ์มหาราช (69 พระคาถา): ชูชกพาพระกุมารเดินทางหลงไปถึงเมืองสีพี พระเจ้าสญชัยทรงไถ่ตัวหลานทั้งสอง และให้ชูชกกินอาหารจนท้องแตกตาย
- กัณฑ์ฉกษัตริย์ (36 พระคาถา): พระเจ้าสญชัยและพระนางผุสดี พร้อมด้วยพระชาลีและพระกัณหา เดินทางไปรับพระเวสสันดรและพระนางมัทรีกลับเมือง เมื่อพบกันทั้งหมดก็สลบไป ด้วยความโศกเศร้า เทวดาจึงบันดาลให้ฝนตกลงมาปลุกให้ฟื้น
- กัณฑ์นครกัณฑ์ (48 พระคาถา): ทั้งหกพระองค์เสด็จกลับเมืองสีพี พระเวสสันดรทรงครองราชสมบัติต่อมาด้วยความร่มเย็น
