ขุขันธ์ เมืองเก่า ชนทุกเผ่าสามัคคี บารมีพระแก้วเนรมิตวัดลำภูคู่หลวงพ่อโตวัดเขียน กระอูบ เกวียน ครุน้อย เครื่องจักสาน ปราสาทโบราณเป็นศรี ประเพณีแซนโฎนตา...ต้นไม้จะอยู่ได้ก็เพราะราก ชาติจะอยู่ได้ก็เพราะวัฒนธรรม การทำลายต้นไม้ ง่ายที่สุด คือทำลายที่ราก การทำลายชาติไม่ยาก ถ้าทำลายวัฒนธรรม...ไร้รากเหง้า วิถีชีวิต และจิตวิญญาณ ไร้เรา...

วันเสาร์ที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559

ความหมายของคำว่า "ขอม" จากพจนานุกรมไทย และพจนานุกรมเขมร

            เมื่อหลายปีที่ผ่านมา นักวิชาการและผู้รู้ได้วิเคราะห์ถกเถียงเกี่ยวกับความหมายของคำว่า "ขอม" กันมา มีหลากหลายความหมาย หลายประเด็น และหลายมุมมอง ซึ่งเราจะไม่ขอกล่าวพาดพิงถึงให้ยืดยาว ณ ที่นี้
             สำหรับในพจนานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ (เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔) ได้ให้ความหมายของคำว่า "ขอม" ซึ่งมี 2 ความหมายดังนี้

             ความหมายแรก เป็นคำนาม - น. เขมรโบราณ. ขอมดำดิน (สำ) น. คนที่ปรากฏตัวขึ้นทันทีอย่างไม่คาดฝันหรือหายไปอย่างรวดเร็วไม่ทันได้สังเกต

             ความหมายที่สอง ก็เป็นคำนามเช่นกัน - น. คำนำหน้าชื่อเพลงไทยสำเนียงขอม เช่น ขอมทรงเครื่อง ขอมใหญ่ ขอมน้ำเต้า ขอมระทม

​​​​​​​​​​​​​​​             แต่ในพจนานุกรมของประเทศเพื่อนบ้านกัมพูชา ซึ่งเป็นพระนิพนธ์ในสมเด็จพระสังฆราช ชวน ณาต จัดพิมพ์เผยแพร่โดยสำนักงานพุทธศาสนบัณฑิต เมื่อปี ค.ศ.1967 ได้ให้ความหมาย ดังนี้
             ความหมายแรก เป็นคำกริยาคือ បើក​មាត់​លៀន​អណ្ដាត បើក​ភ្នែក​សំដែង​អាការ​ឲ្យ​គេ​ខ្លាច : ក្មេង​ហ្នឹង​ខិល​ណាស់ វា​ហ៊ាន​ខម​ដាក់​ខ្ញុំ ។ แปลว่า อ้าปากแลบลิ้น ทำตาเบิกโพลงให้คนอื่นกลัว ตัวอย่างเช่นในประโยค ក្មេង​ហ្នឹង​ខិល​ណាស់ វា​ហ៊ាន​ខម​ដាក់​ខ្ញុំ ។เด็กคนนั้นดื้อมากเลย มันกล้าขอมใส่ฉันฯ

             ความหมายที่สอง 
เป็นคำนามคือ ខ្មែរ​ក្នុង​បុរាណ​សម័យ​ព្រេង​នាយ ។ แปลว่า เขมรในสมัยโบราณกาลฯ

             และความหมายที่สาม 
เป็นคำนามคือ ឈ្មោះ​អក្សរ​ខ្មែរ​បែប​មួយ គឺ​អក្សរ​ធំ​កាច់​ជ្រុង (ច្រើន​ប្រើ​ចារ​នឹង​ស្លឹក​រឹត) : អក្សរ​ខម ។ แปลว่า ชื่อของแบบอักษรเขมรอีกรูปแบบหนึ่ง มีลักษณะการเขียนหักมุมเป็นตัวเหลี่ยม นิยมใช้จารลงบนใบลาน เรียกว่า อักษรขอม ฯ

             สรุปความแล้ว พจนานุกรมทั้งไทยและเขมร ต่างให้ความหมายได้ตรงกัน ก็คือ คำว่า "ขอม" แปลตรงๆว่า เขมรโบราณ หรือเขมรในสมัยโบราณกาล นั่นเอง  

นี่คือ...ตำรายาสมุนไพรรักษาโรคจารด้วยอักษรขอม ของเมืองขุขันธ์ 
ซึ่งมีอายุกว่า 250 ปี พบที่ตำบลกันทรารมย์ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ 

             สำหรับในเมืองขุขันธ์ เมื่อกว่า 250 ปีที่ผ่านมานั้น บรรพบุรุษของเรา นิยมเขียนจารบันทึกองค์ความรู้ต่างๆไว้ในกรังสัตรา และใบลาน โดยใช้อักษรขอม หรืออักขระขอม หรือเราอาจเรียกได้อีกคำหนึ่งว่า"แบบอักษรเมืองขุขันธ์ អក្សរស្រុកគោកខណ្ឌ(Srok kokkhan Fonts)" ดังภาพข้างต้น เพื่อสืบทอดส่งต่อข้อมูลถึงรุ่นลูกหลาน  ซึ่งยังคงพบหลงเหลือให้เห็น และสามารถศึกษาสืบค้นได้ตามวัดต่างๆ และบางหมู่บ้านในรูปแบบของคัมภีร์ใบลาน ตำรายาตำราโหราศาสตร์ และวิชาอาคม เป็นต้น  แต่ทว่า จะมีลูกหลานชาวขุขันธ์เพียงไม่กีคนเท่านั้นที่จะสามารถอ่านออกเขียนจารอักขระเหล่านี้ได้อย่างคล่องแคล่ว  และรู้จริง...


4 ความคิดเห็น:

  1. ตามที่ฟังมา ไม่รู้จะจริงขนาดไหน (ขอข้อเสนอด้วย) คำว่าขอม เพี้ยนมาจาก คำว่า กะหรอม แปล่ว่า ล่าง เป็นเรียกขาน เขมรล่าง (คนไทยเขมร จะถึง คนกัมพูชา ว่า ขะแมล กะหรอม)

    ตอบลบ
    คำตอบ
    1. น่าจะจริงครับ พระอาจารย์ ดูเพิ่มเติมจากลิงก์นี้ http://www.charnvitkasetsiri.com/KhmerForSupot.htm

      ลบ
    2. และก็อีกลิงกืหนึ่งที่นี่ ขอม คือ ใคร Who are the Khom ? http://www.charnvitkasetsiri.com/Who%20are%20the%20Khom.htm

      ลบ
    3. กราบนม้สการขอบพระคุณพระอาจารย์ที่ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ครับ

      ลบ

นายขวัญชัย ไชยโพธิ์ ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ โทร.089-7202420
นายสุเพียร คำวงศ์ เลขานุการ/ประชาสัมพันธ์ สภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ โทร. 098-5869569
สนับสนุนเวปไซต์ โดย...
เที่ยวนครวัด-นครธม ประหยัดและปลอดภัย
สนใจติดต่อโทร. 098-5869569

โรงแรมระนารีสอร์ท - RANA RESORT HOTEL
ถนน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 220 ตำบล ดองกำเม็ด
อำเภอ ขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 879658050

ระเบียงน้ำรีสอร์ท - RABIANG NAM RESORT
ตำบล ดองกำเม็ด อำเภอ ขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 45671763

บ้านสวนศรีสุภาพ - BAN SUAN SI SUPHAP
ตำบล ห้วยเหนือ อำเภอ ขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 45671666

โรงแรมตั้งใจรีสอร์ท - TANG CHAI RESORT
ถนน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 220 ตำบล หนองฉลอง
อำเภอ ขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66)