ขุขันธ์ เมืองเก่า ชนทุกเผ่าสามัคคี บารมีพระแก้วเนรมิตวัดลำภูคู่หลวงพ่อโตวัดเขียน กระอูบ เกวียน ครุน้อย เครื่องจักสาน ปราสาทโบราณเป็นศรี ประเพณีแซนโฎนตา...ต้นไม้จะอยู่ได้ก็เพราะราก ชาติจะอยู่ได้ก็เพราะวัฒนธรรม การทำลายต้นไม้ ง่ายที่สุด คือทำลายที่ราก การทำลายชาติไม่ยาก ถ้าทำลายวัฒนธรรม...ไร้รากเหง้า วิถีชีวิต และจิตวิญญาณ ไร้เรา...

วันศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2558

ที่มาของคำว่า กระโพ กระโพธิ์ ที่เป็นชื่อหมู่บ้านตำบลแถบจังหวัดอีกสานใต้มีที่มาอย่างไร ?

          วันพฤหัสบดีที่ 16 กรกฎาคม  2558 ผู้เขียนได้มีโอกาสแวะธุระไปที่วัดบ้านกระโพธิ์ช่างหม้อ หมู่ที่ 6 ตำบลดองกำเม็ด อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ  เกิดคำถามข้อสงสัยเกี่ยวกับที่มาของชื่อ “หมู่บ้านกระโพธิ์ช่างหม้อ” ว่ามีความเป็นมาอย่างไร ?
หม้อปั้นดินเผา ที่นำมาประดับโดยรอบกำแพงวัด
บ้านกระโพธิ์ช่างหม้อ  หมู่ที่ 6 ตำบลดองกำเม็ด 
อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

           ผู้อาวุโสในหมู่บ้านเล่าว่า “หมู่บ้านกระโพธิ์ช่างหม้อ” เป็นชุมชนโบราณที่มีมาพร้อมๆกับการเกิดขึ้นของเมืองขุขันธ์ในอดีต และเป็นที่อาศัยของบรรพชนเผ่ากวย หรือชาวกูยอีกกลุ่มหนึ่งที่มีความเชี่ยวชาญด้านการปั้นหม้อดิน ซึ่งในภาษาขแมร์เรียกชนกลุ่มนี้ว่า កួយឆ្នាំងដី/กวย*-ชนัง-เด็ย*/ หรือ កួយឆ្នាំង/กวย*-ชนัง/​ ซึ่งปัจจุบันลูกหลานชาวกวยกลุ่มนี้ก็ยังคงอนุรักษ์ภูมิปัญญาด้านนี้ของบรรพบุรุษมาจนถึงปัจจุบัน 
          คำว่า กระโพ(ក្រៈពោ)หรือในปัจจุบันเพี้ยนมาเป็น กระโพธิ์ เป็นคำในภาษากวยถิ่นไทย ที่ชาวบ้านใช้เรียกชื่อของต้นไม้เนื้อแข็งชนิดหนึ่งที่ มีผลสามารถเก็บมาทานได้ รสชาดเปรี้ยวพอประมาณถึงเปรียวมาก ตรงกับคำภาษาไทย คือต้นตะคร้อ หรือต้นค้อ(Ceylon oak) ตรงกับภาษาขแมร์ในกัมพูชาว่า ពង្រ ( ន. ) อ่านว่า /ปง-โร/ ภาษาเขมรถิ่นไทยแถบอีสานใต้ เรียก ប៉ាន់រួ อ่านว่า /ปัน-รัว/ 


          มีข้อสังเกตอย่างหนึ่ง คือ หมู่บ้าน ตำบลที่มีชื่อขึ้นต้นหรือลงท้ายด้วยคำว่า "กระโพ" "กระโพธิ์" ในพื้นที่แถบจังหวัดอีสานใต้  สันนิษฐานว่า ส่วนใหญอาจจะเป็นหมู่บ้านที่เคยมีชนเผ่ากูยอาศัยอยู่มาก่อน   แล้วตอนหลังได้อพยพออกไปในภายหลัง หรือมีชนเผ่ากวย อาศัยร่วมกันเป็นจำนวนมาก  หรือพื้นที่ตรงนั้นเคยมีต้นไม้เนื้อแข็งชนิดหนึ่งที่ชาวกูยเรียกว่า "ต้นกระโพธิ์" ขึ้นชุกชุมเป็นจำนวนมาก...เช่น หมู่บ้านกระโพธิ์ช่างหม้อ  ตำบลดองกำเม็ด อำเภอขุขันธ์ ,หมู่บ้านเกาะกระโพธิ์  หมู่บ้านบึงกระโพธิ์   ในอำเภอปรางค์กู่ , ตำบลกระโพ  อำเภอท่าตูม  จังหวัดสุรินทร์ , กวยบ้านปรือคันเรียกบ้านนาค้อ ตำบลปรือใหญ่ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ว่า "ซรก-ซแร-กระโพ" เป็นต้น

         สำหรับสรรพคุณของตะคร้อ ต้นค้อ ปงโร  ปันรัว  กระโพ  หรือกระโพธิ์ นั้นเขาว่ามีหลายข้อให้ตามไปดูที่เวปฯนี้เลยครับ  http://frynn.com/ตะคร้อ/  

ขอบคุณข้อมูลภาพจาก เวปฯ http://frynn.com/


ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

ช่องข่าวออนไลน์สภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์
นายขวัญชัย ไชยโพธิ์ ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ โทร.089-7202420
นายสุเพียร คำวงศ์ เลขานุการ/ประชาสัมพันธ์ สภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ โทร. 098-5869569
สนับสนุนเวปไซต์ โดย...
เที่ยวนครวัด-นครธม ประหยัดและปลอดภัย
สนใจติดต่อโทร. 098-5869569

โรงแรมระนารีสอร์ท - RANA RESORT HOTEL
ถนน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 220 ตำบล ดองกำเม็ด
อำเภอ ขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 879658050

ระเบียงน้ำรีสอร์ท - RABIANG NAM RESORT
ตำบล ดองกำเม็ด อำเภอ ขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 45671763

บ้านสวนศรีสุภาพ - BAN SUAN SI SUPHAP
ตำบล ห้วยเหนือ อำเภอ ขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66) 45671666

โรงแรมตั้งใจรีสอร์ท - TANG CHAI RESORT
ถนน ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 220 ตำบล หนองฉลอง
อำเภอ ขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ 33140 Tel: (+66)